دوگانهء مجازات ،اصلاح ؛ دوقطبی برغوتی-مَگی

طرح مسئله مجازات حداکثر؛ بحثی همپای مدرنیته است.همان قدر که لزوم تشکیل سندیکاهای کارگری و حفظ وصیانت حقوق اقشار
جامعه در اروپای پیش از رنسانس بلاموضوع بود،صحبت از حفظ حق بنیادی حیات،حتی برای مجرمین،توسط حکومت دور از ذهن می نمود.با موج نویسندگان عصر روشنگری – ولتر،منتسکیو ،روسو ،کانت و…-انسان گرائی و کرامت انسانی پس ازافلاطون و ارسطو جانی دوباره گرفت.محصول این حیات دوباره،اقبال روشنفکری به مباحثی چون : لزوم وجود میثاق میان دولت-ملت، لزوم ارزش گذاری انسان به دلیل شخصیت انسانی اش -فارغ از متغیر های نژادی ،جنسیتی ،زبانی ،فرهنگی- و دههامورد دیگر بود.از میان این مباحث بود که تردید در کارا و اخلاقی بودن مجازات اعدام به عنوان سقف مجازات انسان های خاطی، راهی به میان افکار عمومی باز کرد.نیمهء دوم قرن نوزدهم زمان تولد یکی دیگر از تظاهرات مدرنیته بود:لغو مجازات اعدام در بسیاری از کشورها از اروپا تا امریکای لاتین و ایالات متحده.

گرچه تئوری موثربودن خشونت در تنبیه بدنی خاطی امروزه نقیض های فراوانی در علوم روان شناسی و جرم شناسی دارد، اما نباید فراموش کرد که علی رغم تصریح تمام کشورهای صنعتی و عمده دیگر کشورهای جهان بر غیر قانونی بودن هر مجازاتی که «بی رحمانه ،خشونت بار و غیر معمول باشد»(1)،هستند کشورهایی که هنوز بر اجرای «احکام آسمانیِ» شلاق، قطع عضو و در آوردن اعضاء اصرار می کنند.به زبان دیگر جهان بر سر این موضوع – منسوخ بودن استفاده از خشونت در مجازات متخلفین اجتماعی- به دو گروه سیاه و سفید تقسیم می شود.بسیاری از کشورهای اسلامی در گروه متمردین از پیمان منع شکنجه و الحاقیه هایش هستند.

مجازات اعدام اما داستان دیگری ست.در برخورد با مجازات اعدام ،کشورها طیفی را می سازند که از ایالات متحده با پیشرفته ترین سیستم قضایی و موافق اعدام ،تا عربستان سعودی دارای قانون مجازات اسلامی و موافق اعدام، تا اروپای متحد مخالف اعدام را در خود دارد.مناقشه بر انگیز ترین مجازات تاریخ بشری اعدام است.در شروع سال جاری میلادی بیش از هشتاد کشور مجازات اعدام را غیر قانونی می دانند،در بسیاری کشور ها جنبشی زیر پوستی در جریان است تا اعدام ها را متوقف کند و صدور حکم اعدام را منوط به شرایط ویژه کند.عده ای دیگر به قیمت تغییر قانون اساسی ، به جرگه ناسخین مجازات اعدام در آمده اند.نورسیدهء این جمع مکزیک است در آوریل سال جاری.

میان چهار کشور فعال در زمینه اجرای احکام اعدام(2) ،ایالات متحده وضعیتی به کل متفاوت دارد،ویتنام و چین سعی در سرکوب فساد گستردهء مالی با حربه اعدام دارند.اما در ایران وضعیت به گونه ای دیگر است : بر خلاف سه کشور دیگر که اعدامی ها ، به فرض مجرمیت، جرائمی منطبق بر تعریف مدرن «جرائم آسیب رسان به اجتماع» دارند (3)،در ایران« احمد باطبی» و« دکتر هاشم آغاجری» به جرائم خیالی ، محکوم به مرگ شدند.این جاست که حساسیت مسئله اعدام در ایران ،که در دوگانهء سنت و مدرنیته در رفت و آمد بوده است ، میان اقشار بالایی جامعه مورد توجه قرار می گیرد.در بعد حقوق مدنی ،بحث امروز جامعه ایران سبُعانه بودن مجازات اعدام نیست،محتمل بودن اش برای یکایک شهروندان ، به خصوص «دگر اندیشان»-به معنای کسانی که مشی سیاسی حاکمیت را قبول ندارند- به شکل هر روزه است.
در پی اعدام دونوجوان مشهدی ، شادی صدر وکیل دادگستری دستگاه قضایی ایران ، در یادداشتی ، به نکته ای اساسی اشاره کرد. خانم صدر آورده است :«…شاید تک تک ِ سربازان ِ کلانتری های ِ ایران روزانه با صدها مورد ِ منکراتی ِ مشابه روبرو باشند،که البته بسیاری از این موارد بدون هرگونه تشکیل پرونده ای رتق و فتق می شوند… ضمن آنکه ماهانه ده ها پروندهء قتل ِ عمددر دادگستری های ایران تشکیل می شود و در انتظار ِ اجازه ی ِ اعدام از دیوان ِ عالی کشور ،خاک خورده و گاه هرگز به اجرا در نمی آیند….».کدخدامنشی ِ پلیس قضایی ایران ،آحاد جامعه را از درک این نکته که چه قدرت ِ بالقوه مخربی را برای نابودی حق مسلم ِ زیستن ، به دست حاکمیت سپرده اند ، غافل کرده است. از گفتهء خانم صدر می شود حدس زد که در صورت قطعیت مجازات اعدام برای همهء مجرمین – بنا به تعریف قانون مجازات اسلامی – ایران رکورد اعدام سالیانه را از چین می ربود.

با این حال ،به نظر می رسد که «مجازات اعدام» هنوز تنها در حلقهء بستهء روشنفکری و این روزها در وبلاگستان فارسی بحثی داغ محسوب می شود.با اعدام« بیجه» قاتل بیست کودک و معترف به تجاوز جنسی به آنها در شهر وقوع جنایات ،جعیت چند ده هزار نفری گرد آمده بودند و از هیاهویشان تنها چیزی که استنباط نمی شد مخالفت با مجازات اعدام بود.(4)

مطالبات انباشتهء اجتماعی اقشار مختلف جامعه ظاهراً جایی برای بحث های بشر دوستانه مثل مجازات اعدام در افکار عمومی ایران نمی گذارد: به دلایلی؛ روزنامه ها مقاله ای در مخالفت با حکم اعدام چاپ نمی کنند،رادیو تلویزیون دولتی ایران وجود چنین بحثی را انکار می کند و بر «آسمانی»بودن ِ حکم اعدام پافشاری می کند.مردم کوچه و خیابان ، برای کسب امنیت نسبی ،ظاهراً حاضرند جان عده ای از شهروندان را فدا کنند.برای مخالفین اعدام احتمالاً خوشایند نخواهد بود که نظر دکتر زیمرینگ استاد دانشگاه برکلی را بدانند:«چین و دول اسلامی آسیا و خاورمیانه ،محتملاً اعدام ها را ادامه خواهند داد.»(5) «هدف محدود ،مقاومت نامحدود»(6) ،شاید عملی ترین راهبرد برای مخالفان اعدام است که در اکثر کشورهایی که امروز مجازات اعدام را لغو کرده اند در پیش گرفته شد: اعتراض به خشونت بار و بی رحمانه بودن ظاهر اعدام ها و تلاش برای برای انتقال اعدام ها از میادین و ملاء عام به پشت درهای بسته زندان، وشاید تلاش برای بهداشتی کردن اعدام ها- تبدیل از سنگسار به اتاق گاز و یا« تزریق های مرگ»(7)-و نهایتاً درخواست اختصاص مجازات اعدام به جرائم خاص.انجام همین ها هم چندان آسان نمی نماید.مطابق عرف ، برای سنجش آمادگی افکار عمومی به پذیرش یک تحول اجتماعی ، از پیمایش های میدانی استفاده می شود ، کاری که انجام اش بر روی مسئله حساس دیگری در افکار عمومی – نگاه مردم ایران به ایالات متحده – برای موسسه تحقیقاتی« آینده» لغو مجوز فعالیت و برای صاحبان اش محکومیت های سنگین به بار آورد.
همهء اینها اما، نمی تواند نافی آرمان لغو مجازات اعدام برای تحول خواهان ایرانی باشد.تجربهء متجاوز از هشتاد کشور لغو کنندهء مجازات اعدام ، حساسیت رسانه های بین المللی بر مسئله اعدام و از همه مهم تر نکات مثبت در لغو مجازات اعدام که قابلیت جذب افکار عمومی را دارد،سوخت موتور فکری همیشه روشن اما نحیف مدرنیتهء ایرانی ست.
برای موافقین مجازات اعدام ذکر دو مثال شاید خالی از فایده نباشد : «عبدالله برغوتی» مرد شمارهء دو«حَمَس» ؛جنبش مسلحانهء فلسطینی ، پس از دستگیری توسط ارتش اسرائیل ، به دادگاه سپرده شد . او به خاطر محوریت یک رشته بمب گذاری در مناطق اسرائیلی که منجر به قتل 67 نفر و زخمی شدن بیش از 500 نفر شد ، به 67 بار حبس ابد محکوم شد.در دیدار آخری(8) که خبرنگار «بی بی سی»در سال 2004 در سلول انفرادی امنیتی اش با وی داشت ، «برغوتی» هنوز معتقد بود که کار او جرم نبوده ،آشکارا از حملات تروریستس سال های بعد از دستگیری اش حمایت می کرد و اصرار داشت که روزی آزاد خواهد شد.
در جایی دیگر دنیا ، سال ها قبل ، در اوج «آشفتگی»های ایرلندی (9)، هتل« گراند» در «برایتون» ،محل برگزاری کنفرانس حزب محافظه کار بریتانیا ،هدف بمب گذاری قرار گرفت که باعث مضروب شدن دبیر کل حزب و وزیر وقت صنعت و بازرگانی و همسر وی شد.در کل ، بمب گذاری پنج کشته و سی زخمی به جای گذاشت.اسکاتلند یارد ،«پاتریک مَگی» ، یک محکوم قبلی ایرلندی را که جوانی پر شر و شور و یک هرج و مرج طلب بود را در پی تعقیب و گریزی طولانی دستگیرکرد.او به خاطر محوریت اش در بخش بمب گذاری های ارتش آزادی بخش ایرلند و عاملیت انفجار «برایتون» ،به سی و پنج سال زندان محکوم شد. وقتی بر اساس توافق «جمعهء پیش ازعید پاک» این جوان «بی رحم ِ» پیشین ،در حالیکه تنها چهارده سال مدت محکومیت را گذرانده بود،از زندان «بلفاست» آزاد شد ، با یک امریکایی ازدواج کرده بود و تز دکترای خود را به پابان برده بود. او حالا« دکتر مَگی» بود که با بازماندگان حادثه و خانواده قربانیان دیدار می کرد.گرچه او در ابتدای آزادی گفت به آنچه انجام داده پایبند است ،اما در این دیدار ، او بابت از دست رفتن جان انسان ها عمیقاً ابراز تاسف کرد.او پروژه ای دارد که تلاش می کند روبرو شدن عاملین و قربانیان و بازماندگان شان را تسهیل کند ،تا گذشته را فراموش کنند.(10)
موافقین اعدام ، با فرض اینکه از هر صد محکوم به اعدام تنها یکی «دکتر مَگی» باشد و دیگران «برغوتی» ،اعدام هر صد نفر را صواب می دانند؟این پرسشی ست که پاسخ اش شاید گامی به جلو در این زمینهء بحث انگیز باشد.

پانوشت:
1.برگرفته ازمتن ِ اصل هشتم قانون اساسی ایالات متحده امریکا
2.به موجب گزارش «عفو بین الملل» در سال 2003 ،چین ، ایالات متحده ، ایران و ویتنام بیشترین تعداد اعدام ها را داشته اند.
3.اغلب اعدامی های ایالات متحده ،قاتلین زنجیره ای اند.اعدامی های چین رشوه خوارانی اخلال گر سیستم مالیاتی،شریان حیاتی نوسازی دولت اند.ویتنامی ها از ستیزه جویان مسلح تا قاچاق چیان عمده را در لیست اعدامی های خود دارند.
4.مقایسه کنید با پرونده متجاوز و آزار دهندهء جنسی ِ کودکان؛«دوترو» که علی رغم هولناک بودن جرائم اش، هیچ بحثی برای لزوم احیاء مجازات اعدام بر نیانگیخت.
5.نگاه کنید به اصل مقاله و ترجمه نگارنده از مقاله
6.نگاه کنید به نوشتار حسین باستانی در «روز آن لاین»
7.تزریق مواد مرگ آور سریع الاثر
8.نگاه کنید به برنامه «این دنیا»ی بی بی سی
9.نا آرامی های شبه جزیرهء بریتانیا که به «اغتشاشات ایرلندی» هم معروف شد.
10.نگاه کنید به رسالهء مَگی «افسانهء آشفتگی های ایرلند»

پیوند ها:
2.
4.
5.
6.
8.
9.

این مطلب پیش تر در خودنویس منتشر شده است.

فاصله توجه نمایندگان مجلس «عوام» یک روز بود! یک روز!

جلوی ذهن آدم کلمات حق حاکمیت ملی ، نمایندگی ، میثاق ملی رژه می روند. زیاد شنیده ایم که در انگلستان و امریکا ، درصد قابل توجهی دانش عمومی یا سیاسی چندانی ندارند ، اما ظاهرا گروه دیگر هم در مجلس چندان بی نماینده نیستند.

یک سالی می شود می خواهم داوکینز و هیچنز را معرفی کنم در این وبلاگ. این قدر تاخیر داشته ام که یکی شان به قول خودش در بازی زندگی فینالیست شده.

داستان فیلم برای همه آشناست ، نوجوانانی که می خواهند از تسلط رو به زوال جامعه شان فرار کنند و آنچه دلشان می خواهد انجام دهند. در وصفی دقیق تر، فیلم نامه تنک است ، شاید انتخاب قبادی این بوده که هویت این فیلم را موسیقی اش به آن بدهد نه  فیلم نامه. این کاری بسیار خطرناک است ، لااقل من بسیار نادر پیش آمده که چنین تلاشی از یک کارگردان ببینم و بپسندم. چیزی همچون موزیکال های قدرتمند سینما. اما قبادی قماری موفق کرده است. نتیجه شگفت انگیز است. از ورای خامی و نابازیگری اشکان و نگار ( که خود قبادی هم در ابتدای فیلم از زبان مدیر استودیو به آن اقرار می کند ) و همین طور بازی بدیع حامد بهداد که گاهی اندکی «زیادی» ست ، یک جشنواره موسیقی جلوی چشمان شماست که علی رغم زبان انگلیسی خوانندگان ش، به شکلی غریب ایرانی ست.

قبادی فیلم را با رعایت خطوط هر روز گسترش یابنده قرمز ارشاد ساخته است ، این در جای جای فیلم واضح است ، با این حال بخت این را نیافت که همچون منی را در ایران از این انقلاب ساکت موسیقیایی ایران با خبر کند. چندی قبل ، ویدیویی منسوب به برادر یک گیتار زن ایرانی در یوتیوب نزدیک به یکصد هزار هیت داشت ، که هیچ نداشت و روی صندلی و در محفل دوستی اجرا شده بود.  روح «چس-ناله» گر ایرانی ام مرتب فغان می زد که سوای  روبناهایی که جمهوری اسلامی تخریب کرد ، زیربنایی چون هنر که بی رحمانه توسط یک رژیم واپسگرا مورد تحقیر و تحدید قرار گرفت لابد نابود شده تا حالا. استدلال هم می آوردم که دهه چهل و پنجاه ایران در تب گوگوش و ابی و ویگن و سیاوش و دهها ترانه خوان و هنرمند می سوزد و سه دهه بعد از انقلاب شوم بهمن ، نهایت زایایی موسیقی ایران «بنیامین» است.

همه اینها با دیدن قبادی و گربه های ایرانی ش رنگ باخت و جایش را به امیدی روشن داد: جشنواره قبادی شما را از میان هزارتوی انقلاب موسیقی رد می کند که احتمالا هرگز از وجود ش خبر نداشته اید و آن استعداد ناب و کشف نشده ای که فکر می کردید دیگر نخواهید یافت را از جلوی چشمان تان رژه می برد. با دیدن این فیلم مطمئن شدم ایران هنوز چشمه جوشان استعداد هنری و موسیقی ست. امیدوار شدم که همه تخریب آگاهانه اسلامیست ها، تنها سطح را خراشیده و به عمق نیامده است. از همه مهم تر دوباره مطمئن شدم که جمهوری اسلامی مدتی طولانی ست که دوران ش به سر آمده ، چه از منظر سیاسی و چه از منظر اجتماعی. حالا روشنفکران دینی بنشیند در لندن و ویرجینیا در حد و مرز های ولایت ( بخوانید حقیر پنداشتن مردمان )  و راهکار های نجات جمهوری «اسلامی» بحث و تبادل نظر کنند.

در کل به نظرم آمد که آنچه توسط جمهوری اسلامی رسمی و غیر رسمی، به عنوان موسیقیدان عرضه می شود ، بدلی ست که از سر اجبار برای از صحنه راندن هنر ناب ، جمهوری اسلامی بر صحنه اش «می گرداند». برای همین از نظر من مهم نیست که نامجو امروز چه می خواند و چقدر «ساختارشکن» شده ، از دید شخصی من او نماینده همین «خوانندگان مجاز» است که برای زمانی دراز حق دیگران را از جمله همین دخترکان و پسرکان زبردست ضایع کرده است. شخصا او و همانند او را نبخشیده و نمی بخشم. أنها بخشی از دلیلی هستند که این گروه دیگر هرگز دیده نمی شوند.

حتما شما هم در جشنواره موسیقی بهمن و گربه هایش شرکت کنید ، خودش گفته که چون ایران اجازه عرضه فیلم ش را نیافته همه حق دارند آن را ببینند ( «سنتوری» ها عبرت بگیرند).

در تازه ترین واکنش ها ، فرید زکریا ستون نویس نیوزویک و مجری یک برنامه از CNN جایزه ای که سال ۲۰۰۵ از «اتحاد علیه بدنام کردن» که موسسه ای یهودی برای از میان بردن یهودستیزی و تعصب مذهبی ست را پس داده به همراه ده هزار جایزه مالی . او توجه داده که ADL نمی بایست مخالف صدای «میانه رو» در اسلام باشد و ساختن مسجد می بایست حتی توسط دولت ایالات متحده حمایت شود. رییس ADLمی گوید که دلیل مخالفت تنها محل اجرایش هست. زکریا پاسخ داده که تعصب تنها به دلیل اینکه شما قربانی خشونت بوده اید توجیه پذیر نیست ، در این صورت ساکنین غزه هم بابت رفتار ضدانسانی شان نباید ملامت بشوند.

گونه انسان غربی ظاهرا تنها نوع انسان هست که راه حل نظامی را همراه با راه حل آشتی امتحان می کند.

حالا این همه گیر و دار را فراموش کنید یک لحظه تصور کنید در «زمین صفر» قرار است یک مسجد برپا شود که پنج نوبت هم اذان بخواند وسط منهتن. بعد خودتان را بگذارید جای نیویورکی ها .

خانم آخر در سمت راست عکس را می شناسید؟ اگر نمی شناسید به عکس های راهپیمایی ۹ دی رجوع کنید. ایرانیان خارج از کشور این شکلی اند لابد و هرچی ما ایرانی «خارج» دیده ایم بدل کار بوده اند.

بفرمایید لذت ببرید از عکس ها اینجا و اینجا

ظاهرا کمبود ایرانی خارج از کشور بوده که آقایانی که کت و شلوار براق می پوشند را به زور کراوات زده اند :

فرج سرکوهی تعریف می کند که وقتی او را از فرودگاه دزدیدند و اتفاقی جان ش را مجبور شدند ببخشند ، برای اینکه بگویند فرج در زندان نبوده و از خارج می آمده ، به زور کراوات زدند به من ، در حالی که به عمرم کراوت نزده بودم و گره ش را هم بلد نیستم درست کنم. روانکاوی حقارت های درونی افرادی که «خارج نشین» ها را اینطوری می شناسند بماند برای ذهن های خلاق خوانندگان

مثل اینکه معیار حضور چند هفته ای در خارج بوده و سفر توریستی هم کفایت می کرده:

یا حتی اگر نشد ، همین که به عنوان میهماندار هواپیما یا مسئول آژانس مسافرتی هم فعالیت می کرده اید کفایت می کند :

تنها نکته غیر منتظره برای من ، این آقا بود:

به هر صورت ، قافیه به شدت تنگ آمده که می بایست از این دلقک بازی ها مایه گذاشت.

مجید توکلی را آزاد کنید

جناب جلایی پور بالاخره مقر آمده اند که اقتدارگرایی از دیروز در ایران به وجود نیامده ( البته نگفته اند که دقیقا از کی شروع شده ) و از اکتشاف اخیرشان یعنی لات-مذهبی پرده برداشته اند. در این میانه هم از بیوت علمای مذهبی اعاده حیثیت کرده اند که همچین تیپ شخصیتی در بیوت مراجع «آدم» نداشته است.  داستان همدستی کاشانی و لات های اجیر شده و عکس هایی که با هم انداختند را هم که بخواهیم درز بگیریم ، نقش پر رنگ همین لات-مذهبی ها که زمانی متحد استراتژیک غیرلات-مذهبی ها بوده اند در برجسته کردن آیت الله خمینی بعد از خرداد ۴۲ هم نادیده بگیریم؟ امیدوارم یک تاریخ شناس خبره به این مهمل بافی های جلایی پور پاسخ درخور بدهد اما نکته اوج بامزه گویی های اصلاح طلب سابقا حکومتی در ابداع یا بهتر بگویم وام گرفتن از بنیاد گرایان مسیحی و اوانجلیکال های کاتولیک است : « سکولاریست های بنیادگرا» . این ترکیب اختراعی را اگر در گوگل جستجو کنید به نتیجه چندانی نمی رسید ( هر نوع ش را ) و بیشتر این دو لفظ را در برابر هم خواهید دید. در جستجوی انگلیسی اما به سایت های این چنینی بر می خورید که کل دستاورد های مغرب زمین را توطئه ای علیه دین خود می بینند ( تعریف کلاسیک بنیادگرایی= آلودگی دنیای مدرن با نیروهای شیطانی ) و در صدد احیای دین هستند ( کاری که خمینی به خوبی از پس آن بر آمد ).

ترکیب سازی بی هزینه نیست ، وقتی شما به کسی که سکولاریست هست می گویید بنیاد گرا ، یعنی معنی یکی از این دو را بی شک درست درک نکرده اید. حتی اگر این ترکیب سازی به جهت نیش و کنایه زدن به دشمنان فرضی تان باشد

تلاش می کنم در تعریف از فیلم ، داستان را لو ندهم ولی بسیار دشوار خواهد بود. کریستوفر نولان که کارگردانی نسل جدید به حساب می آید بعد از «یادگاری» «بی خوابی» نام و اعتباری برای خود کسب کرده که فکر می کنم با «سلحشور تاریکی» به اوج رسید. حالا او تجربه ای جدید و البته در خور برای سینما دوستان فراهم کرده است.

در میان نام های بازیگران هم کهکشانی از ستاره ها وجود دارد ، سر مایکل کین و پیت پاستل ویت ، با همه هنرمندی شان تنها نقش های کوتاه به ایشان رسیده.تام برنجر بخت ش بلند بوده و نقشی مناسب یافته و بی شک عالی ایفا کرده. اما محور اصلی داستان به تساوی تقسیم شده میانه لئوناردو دی کاپریو ، الن پیج با استعداد ، مریون کوتیارد، کن واتانابه، جوزف گوردون لوییت، سیلین مورفی و تام هاردی. به دید من این فیلم تک ستاره ندارد و دشوار است که از میان این بازیگران یکی را به عنوان نقش محوری انتخاب کرد فکر می کنم اگر فیلم جایزه ای برای بازیگری ببرد تنها به دلیل پیش کسوت تر بودن و مشهور تر بودن ، به دی کاپریو عنوان بازیگر اول بدهند.

داستان فیلم را از دوستی شنیده بودم که در یک بار دیدن نمی توان دنبال کرد و می بایست فیلم را دوباره دید. شخصا چنین تجربه ای نداشتم. برجستگی این فیلم و همین طور سلحشور تاریکی در خط سیر منطقی داستان برای من بود. ژانر علمی تخیلی همیشه در معرض این خطر هست که باور ناپذیر بشود: کافی ست قوانینی که در طول فیلم وضع می کنید را نقض کنید. سیر منطقی داستان برای من که عاشق ژانر هیجانی هستم یک «باید» است. در Inception یک داستان کاملا ذهنی نقل می شود ولی در هیچ جا این حس بوجود نمی آید که وقایع بی منطق جلو می روند.

در نگاهی کلی به فیلم نامه ، موضوعی بسیار فلسفی اما نه چندان جدید طرح شده که اول بار توسط Matrix و برادران واچوفکسی در برابر مخاطبین قرار گرفت تا موضوع بزرگ نسل ما باشد : اینکه دنیای واقعی کدام است؟ آنچه بر ما می گذرد آیا نمی تواند یک خیال و رویا باشد؟  این سئوال وقتی اول بار توسط فیلسوف های عامی مطرح شد جدی گرفته نشد ولی خیلی سریع مضمون فیلم و سریال و داستان و کتاب پرشماری شد. دنیای دیجیتال و پیشرفت حیرت آورش این سئوال را از همیشه جدی تر کرده است که به راستی واقعی چیست؟

این فیلم با این ایده بازی می کند و موضوعاتی چون عشق ، خانواده، رقابت، دنیای صعنتی و تکنولوژی را در همین زمینه مورد سئوال قرار می دهد.

ا ز نکات بامزه ، یکی این بود که آهنگ « نه ، افسوس هیچ را نمی خورم» ادیت پیاف نقشی محوری در داستان دارد و مریون کوتیارد نقش ش را در فیلمی بر اساس زندگی این بلورین حنجره فرانسوی ساخته شد بازی کرد. نولان می گوید این یک تصادف محض بوده است.

ورود مان برای دیدن فیلم به قدر کافی تبدیل به تجربه سینما رفتن کلاسیک با صف طولانی و حالت خوف و رجا کم بود ، در میانه فیلم هم که جوزف گوردون لوییت هم به کلکی از الن پیج بوسه می گیرد و به او کنایه می زند که «ارزش ش را داشت» هم اضافه شد که همه سالن را میانه یک فیلم جدی به خنده وا داشت. در نهایت هم ، با سکانسی که فرفره ای فلزی می چرخد و به اوفتادن نزدیک می شود تا بیننده به شوق آمده را تعیین تکلیف کند باعث شد آه از نهاد سالن کیپ تا کیپ آدم نشسته در بیاید و در آخر هم فیلم با تشویق و دست زدن بدرقه شد. به زبان ساده : تجربه ی سینمای ناب.

می گویند یک کمپانی بزرگ به نولان پیشنهاد داده بوده که فیلم را ۳بعدی بسازند ، او مخالفت کرده که اولا باعث پرت شدن حواس بیننده از سیر داستان می شود و دوما تجربه ای سینمایی را زایل می کند. فکر می کنم حق با او بوده. حتما توصیه می کنم این سینمای ناب را از دست ندهید

همین!

«ولی امر مسلمین جهان» لفظی نا آشنا برای ایرانیان نیست ، مردمانی که پیشینیانی چون «قبله عالم» و «آریامهر» را برای خداوندگار خود داشته اند اگر از این القاب نسازند دچار علایم مربوط به سندروم ترک می شوند لابد. ترک عابد موجب مرض است. پس چه چیز در خود خداوندگار خوانی اخیر که با تذبذب و تعارف «ایرونی» همراه شده جدید و خبرساز است؟

شاید عده ای معتقد باشند که رفت و برگشت و غیب و ظاهر شدن مجدد فتوای «ولی امر مسلمین جهان» نگاه ها را جلب کرده است. توجه نکردن به شعبده ، حتی اگر از جنس قایم باشک بازی و آماتوری هم باشد برای جماعت عاشق معرکه و نقالی می تواند دشوار باشد.

احتمال دیگر این ست که جایی عده ای در دالان های قدرت تصمیم گرفته اند مماشات را کنار بگذارند. به دلایلی که بر همگان روشن نیست ، تصمیم گرفته اند تعارفات «ایرونی» سی سال اخیر را کنار بگذارند و حکومت اسلامی را با نام درست ش صدا کنند. برای این موضوعات شواهد فراوان دیگری هم در دسترس ست : از دعوت به پذیرش ولی امر به عنوان فصل الخطاب ، تا متهم کردن مخالفین شخص ولی به نفهمیدن موضوع ولایت.

علت هرچه باشد نتیجه یکسان است : زنده شدن خاطره ای غبار گرفته در پس ذهن نویسنده. یکی از مراسم دولتی بود در سال ۷۴ یا ۷۵ ، فرض کنید بیست و دوم بهمن یا روز قدس. تصاویری گرفته شده از هلیکوپتر بر فراز «دریای انسانی» که بر رویش گزارش پیامی از «ولی امر مسلمین جهان» خوانده می شد. بعد ها ولی امر با دوم خردادی پیش بینی ناپذیر چنان غافلگیر شد که پروژه نامگذاری صحیح خود و حکومت ش را برای بیش از یک دهه به تعویق انداخت. حالا لابد بادهای اقبال از سوی درست وزیدن گرفته که احیای القاب و عناوین اولویت یافته.

همانطور که محمد قائد به درستی نشان داده ، جمهوری اسلامی تنها به «مصلحت» به عنوان نام و رویه انتخاب شد و تاسیس «حکومت اسلامی» تا زمانی نامعلوم به تعویق افتاد. اما این به این معنی نبود که میراث برندگان انقلاب بهمن این رویای دیرین را فراموش کرده باشند، حتی اگر پایه گذارش در قید حیات نباشد که ثمره تلاش های خستگی ناپذیرش را ببیند.

مطابق نظریات ولی فقید! ، ولایت حد و مرز نمی شناسد ، سهل است مسلمان و کافر هم نمی شناسد . صدور انقلاب که در روزهای تب دار انقلاب گفته می شد تنها یک شعار نبود ( برای مطالعه بیشتر اینجا را نگاه کنید )، نوعی اعلام برنامه بود. در گرماگرم طوفان در فنجان جمهوری اسلامی، شاید بحث لقب و عنوان کمی حاشیه ای و تزیینی به نظر بیاید ولی تمامیت خواهان اصرار دارند که برای یکبار هم که شده ، همه چیز را از اول تعیین تکلیف کنند. این یک کارشان، تسویه حساب با همه چیز و همه کس، در میان ارباب قدرت در جمهوری اسلامی که نامشان با تزلزل و تذبذب عجین شده شایسته تقدیر است.

این مطلب پیشتر در خودنویس منتشر شده است.

اما به نظر می رسد که در روند برنامه پرگار دچار دو مشکل شده است از دید من :

اول اینکه به شکل پیش فرض کسی که غیر دینی هست نزدیکتر به دوربین و در یک زاویه پشت به دوربین می نشیند و مدافعین دینی دورتر از دوربین. به نظرم درست نیست که  برنامه دارای «جا» برای هر کسی بشود. روند پرسش کردن ها هم اغلب اوقات باعث از هم گسیختن روند بحث می شود به جای اینکه باعث روان تر شدن بحث بشود. هر دو به نظرم کوتاهی تهیه کنندگان است ، گرچه تا همین جا پرگار به نظرم بهترین میزگرد های سیاسی اجتماعی فارسی را برگزار کرده.

دوم البته تقصیر از بی بی سی نیست و اشکال اسلامیست هاست. مهم نیست که دیدگاه مخالف اسلامی که آورده اند سکولاریست است یا آتییست است و برای ایشان مهم هم نیست که او چه می گوید ، مهم در حرف ش پریدن و پوزخند زدن در میانه صحبت هایش و از همه بدتر جلوی دوربین درس دادن و ارجاع دادن تاریخی ست. در برنامه های متعددی از پرگار شاهد بودیم که مدافعین اسلام با تعصب خاص مسلمانان ، چهره برنامه را آلوده کردند. فکر می کنم به جز زمانی که داریوش محمد پور در پنل متخصصین بود ، مابقی اوقات این توهین ها اختصاص به پنل مخاطبین دارد. تنها او بود که به خود اجازه داد خطاب به میهمان دیگر برنامه بگوید درس تاریخ تان را درست نخوانده اید. جای شگفتی نیست که او هم پایوری دین می کرد ولی جای شگفتی خواهد بود اگر مخاطبین آماتوری چون او دوباره توسط بی بی سی به صندلی متخصصین راه پیدا کنند. بار اول کوتاهی از بی بی سی فارسی نیست و شرط بر برائت همه است ولی تکرار دعوت از این قماش متعصبین که جلوی دوربین هم انتحار ادبی-اخلاقی می کنند که دین در معرض خطر را نجات بدهند در نگاه بیننده جایگاه مدراتور را به شدت مخدوش خواهد کرد.

در طول این برنامه ها ، جایگاه مخاطبین شباهت مضحکی به جلسه های مذهبی داخل ایران که توسط گروه های فشار مورد حمله قرار می گیرد پیدا کرده است. متاسفانه بی ادبی تبدیل به مشخصه مذهبیون شده و ظاهرا توجه ندارند که بینندگان به تدریج در خواهند یافت که تنها کسی که در میانه یک بحث فلسفی جلوی دوربین نعره می زند و دست در هوا تکان می دهد و دیگران را کم فهم و درس نخوانده و مهاجم به ارزش ها می داند افرادی هستند که اتفاقا علاقه شدیدی به اسلام دارند. شیطنت ذهنی البته تئوری انقراض فکر را که در توصیف حملات تروریستی مسلمانان علیه غرب طرح شده به ذهن متبادر می کند : تنها کسانی استفاده از هر سلاحی را ( اخلاقی یا غیر اخلاقی ) مجاز می شمرند که انقراض خود را به چشم خود می بینند. بر خلاف تعلیمات خویشتنداری و حفظ آرامش، مخاطبین مذهبی که در پنل حاضر شده اند بی استثنا در مقابل چالش های نظری شان ، که لاجرم پرسش از دین محبوب شان است عنان از دست داده اند و گاها توهین آشکار کرده اند. پرگار می بایست برای طاعون انتحار ادبی-اخلاقی خصوصا در برنامه های سیاسی ش فکری هرچه سریعتر بکند.

امروزه می شنوید که می گویند مجاهدین خلق ایران به دلیل جنایت علیه مردم ( که اتهامی درست ولی در دادگاهی صالح اثبات نشده است ) مجاز به مشارکت در آینده ایران زمین نمی باشند. اگر این طور است تکلیف این خیل عظیم خائنین به ایران زمین که سی سال اخیر در حال «خدمت» بوده اند چه می شود؟ منطق این افراد کرنش در مقابل بی منطق ترین منش سیاسی تنها به دلیل اینکه آنها در حال حاضر واجد قدرت هستند است و البته داشتن معیار دوگانه .

به نظرم یک جایی باید تصمیم بگیریم که پرنسیپ های اخلاقی مان را ثابت کنیم و از مرز هایی اخلاقی نگذریم.

داستان فیلم ، روایتی واقعی است از زندگی یک پزشک با نام جک کورکیان که از خانواده ای ارمنی پناهنده از نسل کشی ارامنه به دست ترکیه عثمانی به امریکا گریخته است. خط داستان از جایی شروع می شود که دکتر پیر و نزدیک به بازنشستگی ، با دیدن مادر رو به موت ش که اجازه مرگی آرام و با صیانت نفس به وی داده نمی شود برانگیخته می شود تا به بیماران اصطلاحا ترمینال ( بیمارانی که علی رغم زنده بودن با بیماری لاعلاج دست و پنجه نرم می کنند واز نظر پزشکی هیچ امیدی به درمان شان نیست ) کمک کند تا جان خودشان را بگیرند.

او با کمک یک دوست قدیمی داروی لازم برای مرگ را تهیه می کند و خواهرش هم که رییس یک انجمن به نام شوکران هست از مصاحبه بیماران و او فیلم تهیه می کند. او در فاصله ۸ سال به ۱۳۳ نفر کمک می کند تا جان خودشان را بگیرند. داستان روایتی شخصی از تجربه ای بسیار تلخ است برای پزشکی که به خاطر تبلیغ کمک کردن به بیماران ترمینال جواز کار ش را از دست می دهد.

بعد از دو مرگ که در آنها ، جک با استفاده از یک دستگاه ابداعی خودش به بیماران کمک می کند که با کشیدن یک نخ ، دارو به خودشان تزریق کنند ، توسط مقامات قضایی میشیگان او را متهم به قتل می کنند. یک وکیل خوشنام به این جمع اضافه می شود و آنها موفق می شوند در چندین دادگاه و از چندین اتهام قتل تبرئه شوند.

اما این یک نیمه داستان ست. سمت دیگر ، بازسازی مصاحبه هایی ست که بیماران و بستگان نزدیک شان می گویند چرا می خواهند که به زندگی شان پایان بدهند : بیماری که به دلیل بیماری پیشرونده ام اس ، از خودش به خاطر اذیت کردن همسرش شرمسار است. پدری که به خاطر سکته مغزی فلج شده و دوست ندارد بروی تخت بیمارستان و در وضع اسف بار زندگی ش پایان یابد. در یک سکانس، مذهبی های مسیحی جلوی خانه جک تظاهرات راه انداخته اند و یکی شان پیش می آید و می گوید تو به هیچ خدایی اعتقاد نداری؟ او هم جواب می ده چرا ، خدای من اسم ش باخ هست ، یوهان سباستین باخ!

در کل فیلمی بسیار جذاب و دیدنی ست و شیوه روایت داستان هوشمندانه انتخاب شده. جایی که وکیل او به دلیل پیروزی بزرگی که با دفاع از او به دست آورد تلاش می کند که نامزد فرمانداری بشود و جک به او پرخاش می کند که هدف ش در خدمت سیستم قرار گرفتن است.

او برای داشتن این حق می جنگد که انسان های بالغ بتوانند در مورد مرگ شان هم همانند زندگی شان تصمیم بگیرند. این کار دشمنان بی شماری حتی در جوامع پیشرفته دارد و جک هم تشنه این جدال هاست. برای محاکمه کردن ش دادستانی که به خون ش تشنه است مجبور به متوسل شدن به یک قانون چند ساله می شود که جک برای تحقیر او در دادگاه با غل و زنجیر حاضر می شود تا نشان بدهد دوران بردگی گذشته است .سر انجام وقتی که یکی دوبار از پس دشمنان ش بر می آید ، برای بردن پرونده اش به پیش دادگاه عالی تصمیم می گیرد که به معروف ترین شو برود و داستان مرگی که در آن شریک بوده را تعریف کند. رای قاضی دادگاه که خوانده می شود هم از بخش های دیدنی فیلم است.

جان گودمن و همین طور سوزان سرندن هم بازی عالی و بی نظیری ارایه کرده اند و لحظاتی به یاد ماندنی از سینمای روایی را برایتان رقم خواهند زد.

به دلیل اینکه تجربه شخصی با موضوع اوتانازی دارم از همه کسانی که دیدی منفی نسبت به کمک پزشکان به بیماران ترمینال برای مرگ شان دارند دعوت می کنم این فیلم را ببینند. نام فیلم هم البته ایهامی در همین زمینه دارد ، چرا که در اصطلاح به معنی : «توهیچ نمی دانی» هست.

شیخ لر ظاهرا این قدر شرافت دارد که از نظامی که با دستان خودش ساخته و اعمالش ابراز شرمندگی کند . دقت کنید که این کار را در دفاتر مطالعاتی آمریکا و انگلستان انجام نمی دهد ، در حالی چنین حرف هایی می زند که جمهوری اسلامی واحد بسیج اختصاص داده به آزار و اذیت دایمی او و خانواده اش.

جمهوری اسلامی به خشن ترین شکل ممکن ، هرگونه حرکت صنفی را سرکوب می کند و تنها به بی عاری های گاه و بی گاه کارگران میدان می دهد تا تسویه حساب های داخلی بکند. داشتن یک رهبری منسجم برای کارگران که سخنگو باشند بسیار مفید است و البته جمهوری اسلامی از همه بهتر این موضوع را می داند

امیدوارم که منصور اسانلو را دوباره برای یک اتهام محاکمه نکنند

قبل تر هم نوشتم که انتخابات ریاست جمهوری دهم ، پایان صندوق رای در جمهوری اسلامی بود ، اما نه فقط برای اصلاح طلب چی های سابقا حکومتی ، بلکه برای همه. عده ای دوست ندارند چنین چیزی را باور کنند. ایرادی ندارد ، اگر جمهوری اسلامی برپا بود (با دعای خیر وزرای سابق خارج نشین ش) ، فرصتی می شود که ببینیم مخاطب تک حزبی کردن ،ریاست جمهوری سابق بوده است یا محافظه کاران و شرکای کودتاچی. دلیلی ندارد وقتی شلوغی رفع شده و فتنه خاموش شده ، همه برای گرفتن سهم شان صف بکشند. این رییس جمهور به اندازه دو سه انتخابات بروی هم رای از مردم گرفته است. در جمهوری اسلامی همه چیز کیلویی ست ، حتی رای.

این نوشته پیشتر در خودنویس منتشر شده است.

به احترام به شجاعت او به یاد بیاوریم که محمد خاتمی در تمام سالیان ریاست جمهوری ش حاضر به مداخله در پرونده اتمی نشد و از اختیارات ریاست جمهوری ش استفاده نکرد و نهایتا در زمان ریاست جمهوری او (در اخرین روزها) بود که غنی سازی از تعلیق در آمد. تصوری که میرحسین از «منافع ملی» دارد ، روز به روز به آرمان های جمهوری خواهان ایران نزدیک تر می شود و از امثال خاتمی فاصله می گیرد.

از دید نویسنده این سطور ، آنچه تا امروز از اصلاح طلبان سابقا حکومتی و بسیاری متحدین شان در رسانه های برون مرزی شنیده می شد، نوعی دلیل تراشی برای توضیح علت پنهان شدن پشت منافع بالقوه انرژی هسته ای و دست یابی به موقعیتی استراتژیک میان کشور های منطقه بود. اوضاع امروز ایران در میان همسایگان ش اسف بار تر از آن ست که نیازی باشد از مدافعین سابق این تئوری امروز توضیحی بخواهیم اما می شود از این تجربه تلخ ، به مفهومی تازه از «منافع ملی» رسید. اینکه «منافع ملی» از آرمان های هر حزبی ، چه دینی و چه غیر دینی بالاتر است ظاهرا نباید نکته ای پیچیده باشد ولی تا امروز این پذیرش عقب افتاده است. از دیدگاهی قابل بحث ، دلیل پافشاری ایران بر هسته ای شدن  را در حفظ مدل جمهوری اسلامی در مقابل فشار های روز افزون غرب برای «دموکراتیزه شدن» بیان می کردند. امروز بعد از طوفان پسا انتخاباتی ، می بایست معلوم کرد که غرب بر سر این خواسته مصمم تر است یا جمهور مردم ایران ؟

شاید مدل ساده شده معضل منفعت ملی این باشد که عده ای معتقند که جمهوری اسلامی بالاتر از منافع ملی ست یا به نحوی خود منفعت ملی ست ( مدل خمینی ) و عده ای دیگر معتقدند در شرایطی می شود بر خلاف نص قانون اساسی این نظام را به نفع ملت معلق یا منحل کرد. انتخاب میان این خط کشی نمی بایست چندان سخت باشد. بدبینان می توانند این مدل را به جدال پایان ناپذیر میان ایران و اسلام تقلیل دهند ولی از اهمیت و فوریت موضوع کاسته نخواهدشد

ضمن احترام به درایت سیاسی نشان داده شده از سوی میرحسین موسوی ، منتظر خواهیم نشست تا دیگر فعالان سیاسی ایران هم موضعی به روشنی او اتخاذ کنند.

این مطلب پیش تر در خودنویس منتشر شده است.

موضوع اعدام از مباحثی ست که می بایست هرچه بیشتر و وسیعتر مورد بحث قرار بگیرد ولی نه در وبلاگستان و نه در مورد اعدام های تخیلی.  به جای این حرف ها با مردم که صحبت می کنید به جای شیرین کاری های رییس دولت کودتا بگویید که مادر دو بچه را به چوبه دار سپرده اند. یا بگویید فرزند ۱۵ ساله را می خواهند دار بزنند ( از کلمه دار استفاده کنید ) تا شکست شان در تربیت نسلی پوشیده بماند.

درگیر شدن در بحث های تخیلی ( و نه تئوریک حتی ) در شرایطی که رهبران اعتراض مردمی اعدام را مذموم می دانند و خانواده های مقتولین اعتراضات خیابانی تنها خواهان تکرار نشدن این فجایع هستند به شکلی تراژیک دون کیشوتی را به یادمان می آورد که برای رفع فیلتر وبلاگ عمله استبداد لایک جمع می کرد و پتیشن درست می کرد.

یک ماه قبل وقتی نوشته بلند بالای مجید توکلی را خواندم بسیار افسوس خوردم که منتشر کننده ش چرا اقلا نامی برایش انتخاب نکرده و با کمال بی سلیقگی یادداشت منتشر نشده نام گذاری ش کرده ، انگار که دور از جانش ، فوت شده و حالا این یک نوشته آخر باقی مانده. خوشبختانه با توجه به نگاه رسانه های بین المللی که به سوی او برگشته شانس از میان برداشتن ش در زندان بسیار کم است. اما خوب نوشته اش آنطور که باید و شاید خوانده و منعکس نشد یا لا اقل من ندیدم.

در این نوشته جدید مجید توکلی فاجعه کهریزک را در پی تیر۷۸ می شمارد که چندان هم دور از ذهن نیست.او در زندان هم فعال است و سربلند.

توصیه اکیدم این ست که وقت بگذارید و نوشته اصلی ش به تاریخ ۶ خرداد ماه را بخوانید . من اگر قرار باشد عنوانی برایش انتخاب کنم ، می نویسم : مانیفیست انقلاب ،یا دفترچه راهنمای براندازی.  طبیعی ست که کسی مثل آقای مهاجرانی بداند و بفهمد که خارج از چارچوب آپارتایدی ولایت فقیه نمی تواند نقشی مطلوب خودش در ایران فردا داشته باشد. انتظار خلاف این داشتن خوش خیالی و ندیدن واقعیت های تاریخی ست. همین طور قابل درک است که جناب کدیور به دنبال جمع کردن مقلد باشد ، بی شک او نهاد روحانی خود را که نابود نخواهد کرد. بنابراین می بایست برای یافتن نقشه راهی که به ایرانی عادلانه تر و برابر تر برای همه منجر شود در جایی دیگر جستجو کرد ، احتمالا میان جنبش دانشجویی. جنبش دانشجویی در ذات رادیکال است (امیدوارم که لازم نباشد فرق های میان رادیکالیسم و بنیادگرایی یا خشونت گرایی را اینجا یادآوری کنم). اما به شخصه همیشه به دیده شکاک به تئوری های این جنبش ها نگاه کرده ام ، به دلیل خطری همیشگی که ایشان و آرایشان را تهدید می کند : ایده آلیسم. به همین دلیل خط به خط مانیفیست انقلاب توکلی ، در نگاه نویسنده این سطور با کمال بدبینی خوانده شده است. با این حال در پایان نوشته تنها توانستم به نبوغ سیاسی نویسنده درود بفرستم و واقع بینی شجاعانه ش را بستایم. مجید توکلی امروز شباهتی غیر قابل انکار برای شخص من با اکبر گنجی پیدا کرده است. او هم از زندان آنچه را می نویسد که لابد قرار است با اختلاف زمانی مابقی مخالفین این نظام بپذیرند. اکبر گنجی البته این شانس را نداشت که در برهه ای تاریخی مانیفیست ش را خطاب به ایرانیان بنویسد.

مجید توکلی در این نوشته صراحتا از براندازی سخن می گوید و لکنت زبان دیپلماتیک که خصیصه اصلاحات چی های سابقا حکومتی ست را نفی می کند. او علاوه بر به رسمیت شناختن تنوع فکری این جنبش ، بر لزوم حفظ اتحاد انگشت می گذارد. نوشته مجید توکلی یک رویابافی بلندپردازانه نیست و در جزییات ساده ای همچون چگونگی برقراری روابط ارگانیک میان اجزا جنبش هم وارد می شود.

بدیهی ست که نویسنده این سطور با مجید توکلی هم عقیده است که نوشته او در جزییات دارای کاستی ها و نقایصی در استراتژی ست. اما اولا بحث ش می بایست بماند برای وقتی که او از زندان به در بیاید و دوما این کاستی ها و نقایص کلیت استدلال نوشته او را تهدید نمی کند.

با اینکه می دانم برای این کار دیر است به احترام او اولا به مدت یک ماه نام وبلاگ ام را به تیتر این نوشته عوض خواهم کرد و از همه کسانی که نوشته او را واقع بینانه می بینند دعوت می کنم چنین کنند. دوما در فرصت هایی دیگر تلاش خواهم کرد به نوشته او بیشتر بپردازم.

این نوشته پیش تر در خودنویس منتشر شده است.

سوای از تاریخ سیاه اسلام در مقابله با بهاییت ، در برنامه تهیه شده بی بی سی دلایل بسیار خوبی ارایه می شود که چرا همفکران کدیور با تبلیغ دین بهائیت مخالف اند : در مراسم درگذشت پیامبر شان نشسته اند و یک خانمی بلورین حنجره برای بقیه شعر می خواند و همه مرتب و منظم نشسته اند. بی شک کشش این تصویر به مراتب بهتر از لباس مشکی های چرک و دود و عرق و بوی خورش قیمه مراسم مذهبی مسلمانان است. بی شک دین بهائیت بر ساخته ای مدرن برای به روز کردن جامعه عقب افتاده ایرانی بوده است. می شود تا مدت ها بحث کرد که نقش بریتانیا به عنوان استعمارگر ایران در تقویت این دین چقدر بوده است ولی گمان نمی کنم دراصل ماجرا تغییری ایجاد کند.

برای عبور از بزرگترین گردنه این سرزمین و پشت سر گذاشتن جدال یکصد ساله میان ایران و اسلام ، پذیرش مسئولیت تاریخی و پایین آمدن از جایگاه برتری اخلاقی نسبت به همه از ملزومات راه است . به نظر می رسد جناب کدیور نظری غیر از این دارند.

همگی این افراد ، اهل برچسب زنی هستند ، یعنی مثلا طرفداران بازرگان را لیبرال می خوانند ، چیزی که بیچاره هزار بار ازش اعلام برائت کرد و واقعا هم خط فکری ش نبود . یا مجاهدین را کمونیست می دانند ، که کم ترین ربط را به کمونیست ها دارند. با این روند برچسب زنی می توانید حدس بزنید که دیگر کسی از یاران انقلاب در میان نمی ماند به جز عمله استبداد خمینی و حزب جمهوری اسلامی. اما لفظ مورد استفاده برای اینها هم به نوع خودش جالب است : بچه مسلمان !

آیا بچه مسلمان هم نوعی فحش است؟ در دستور زبان افرادی که در بالا نام بردم که ظاهرا چنین است ، آنها می گویند دانشجویان و چریک ها و استادان و دولتی ها و … مخالف بودند و اگر «بچه مسلمان» ها نبودند انقلاب بر باد رفته بود. این یعنی بچه مسلمان ها هیچ یک از مشاغل و رده های اجتماعی را نداشتند.

سی دهه بعد لفظ بسیجی ظاهرا جای ش را گرفته است چون اکثر بچه مسلمان ان دیگر تمایلی به حمایت از انقلاب و داد فریاد کردن و قمه کشی ندارند و اکثرا کت شلواری شده اند یا توی ایران با سپاه بیزینس می کنند یا از کشور خارج شده اند.