درس واقع بینی

خبرهای خاورمیانه خوشحال کننده نیست، اگرچه برای نویسنده شکی باقی نمانده است که دولت بعدی سقوط کننده در دومینوی انقلاب های خاورمیانه ، لیبی کلنل قذافی ست. بحرین و عمان هم اوضاع بهتر نیست و آمار کشته شده های درگیری ها در بحرین هم محل نگرانی ست. اما به نظر می رسد خاورمیانه در ۲۰۱۱ به قدری تغییر کند که در پایان آن، بازشناختنی از آنچه در بیش از سه دهه بوده است نباشد. شاید به همین دلیل ست که جورج سوروس، بیلیونر مجاری-آمریکایی، می گوید دولت ایران کمترین موضوعیتی ندارد و تا سال آینده آن را نخواهیم دید. موضوعی که همه جا مشترک بوده تا به امروز، غلبه سکولاریست ها و تکنوکرات هاست، و گروه های نسبتا سازمان یافته مسلمان منطقه ، انگشت به دهان تحولات اطراف شان را نظاره می کنند.

در لیبی قذافی و پایان دردناک احتمالی ش، درس هایی نهفته است برای آنان که دوست دارند واقعیات را ببینند. به مدت دست کم یک دهه جریان سیاسی اصلاح طلب حکومتی که پیوندی معنوی با روشنگری دینی-ایران داشته و دارد، مدعی بودند که دولت ایران، ساختاری دموکراتیک تر از حکومت های منطقه خاورمیانه دارد (نقل قول های مشهور حجاریان، تاجزاده و حتی سازگارا را به یاد بیاورید)، شاهد هم از تعدد انتخابات و نیمه نظارتی بودن نهادها می آوردند. در تعریفی که ایشان از دموکراسی عرضه می کردند، تکیه اصلی بر رای اکثریت است، تفسیری عامی شده از سازوکاری پیچیده. اینکه سقوط ستاره بخت اصلاح طلبی اسلامی و روشنگری دینی هم زمان با هم شد نباید زیاد تعجب آور باشد، اما بر سر اینکه چه عاملی اسباب این هزیمت را فراهم آورد می شود بحث کرد. اصلاح طلبان در آخرین انتخاباتی که شرکت داشتند (ریاست جمهوری نهم، در انتخابات دهم ایشان نماینده ای نداشتند و تنها از یک نماینده پشتیبانی کردند)، نامزد ایشان از هفت شرکت کننده چهارم شد و این مربوط به شش سال پیش است، معلوم نیست امروز اصلاح طلبی حکومتی، حتی همانقدر از ایرانیان را هم نمایندگی کند. نگارنده بر این عقیده است که سقوط ادامه دار این گروه ، به گناه نابخشودنی غرور(Hubris) بوده است، آنچه به روایتی طومار امپراطوری بزرگ رم را در هم پیچید.

واقعیت در حال شکل گیری در خاورمیانه این ست که همسایه های ایران زمین، یک به یک در حال دیگرگون شدن هستند و در تقریبا همگی ایشان، علی رغم خشونت ها، یک نقطه مشترک دیده می شود: اعلام بی طرفی نیروهای مسلح در جدال مردم و حکومت گران. در همین فرصت کوتاه اما، اصلاح طلبان و همفکران شان دست به کار شده اند تا تئوری شکست خورده خود را مرمت کنند: اینکه چرا دولت های به ادعای ایشان کمتر دموکراتیک، به مراتب راحت تر در مقابل خواسته مردم تسلیم می شوند و حکومت ظاهرا دموکراتیک تر ایران، همچنان به معترضین روز به روز پرشمار تر، دندان نشان می دهد. عده ای پا را فراتر گذاشته و مردم به جان آمده در خیابان را به افراط و یا تفریط متهم می کنند تا نقص برداشت شان را پوشش دهند. واقعیت گریز ناپذیر، به دید نگارنده، این است که نقیصه «سکولاریسم» در حکومتی که روحانی کاریزماتیک و ضد دموکراتیک سه دهه قبل برپایش کرد (و اصلاح طلبان سابقا حکومتی، هنوز نتوانسته اند خود را از زیر سایه سنگین ش خارج سازند)، مهم ترین عنصر تمایز دهنده حکومت در طیفی ست که دموکراسی را تعریف می کند. به زبان دیگر، نبود «بنیان های سکولار» و ستیز فعالانه این اصلاح طلبان با ارزش های سکولار در ایران عاملی تعیین کننده تر در سنجش عیار دموکراتیک بودن این نظام است، امری که به رای عین امروز هر ایرانی نظاره گر است.

با گذشت بیش از بیست ماه از شروع خیزش مردمی، هنوز اشتهای ماشین سرکوب نظامی، که برای مقابله با سکولاریسم (حفاظت از وجه «اسلامی» انقلاب) دست کم با همکاری اصلاح طلبان سابقا حکومتی برپا شد، کاهش قابل اندازه گیری نشان نمی دهد. در تمایزی آشکار، هیچ یک از سران بسیج یا سپاه، بعد از شروع سرکوب خونین مردم به صف مردم نپیوسته اند (نگاه کنید به مقاله نیویورک تایمز که چندین ژنرال ارتش لیبی در حصرخانگی اند به دلیل سرپیچی از دستور سرکوب، اوضاع در تونس و مصر و حتی بحرین هم به این ترتیب بوده است). آیا زمان آن فرا نرسیده که این بخش از جنبش اعتراضی ایران، به اشتباه هولناک و خسارت بارشان در انکار ضعف آشکار حکومت دست ساخته شان بیاندیشند؟

این نوشته پیشتر در خودنویس منتشر شده است.

Advertisements

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: