فرهنگ شفاهی و عقل مدرن

محمد قائد می گوید در ایران فرهنگ شفاهی غلبه دارد ، می شود مثال های زیادی برایش پیدا کرد ،‌احمد فردید درسخوانده بود و احتمالا مدرک اش را هم گرفته بود و پیروان علی شریعتی هم «دکتر»‌از دهان شان نمی اوفتد. با این حال این دو نفر که نماینده فکری دو جناح اصلی اسلام گرایی موجود در ایران هستند، هیچ یک به خود زحمت نوشتن ندادند. شریعتی چیزهایی نوشت ولی آنچه از او بیش از همه خوانده شده، پیاده سازی های نوار های سخنرانی اش است. احمد فردید از بیخ منکر کتابت و مصاحبه و کلا هر روشی بود که بشود ادعاهایش را وزن کرد.

در مغرب زمین هم رسم است که سخنرانی کنند، بیشتر در کنفرانس های تخصصی و حول موضوعات مشخص. اما سخنران اصولا به این دلیل دعوت می شود که چیزی نوشته و کاری کرده، سالیانی هم هست که موسساتی تلاش می کنند روشنفکران عرصه عمومی را بیشتر پشت تریبون بیاورند. دانشگاه اریزونا با شبکه علم و کنفرانس های تد،‌ از این جمله اند. جریان نو الحادی (new atheism) با بهره گیری از وب ۲.۰ و شبکه های اجتماعی، سخنرانی ها و جدل هایی که معمولا تعداد اندکی بیننده و شنونده دارد را به میلیون ها نفر در جهان عرضه می کنند و هر یک از چهره های این جریان نامشان میلیون ها بار در یوتیوب یافت می شود. این سخنرانان البته بدون استثنا، کتاب هایی بحث برانگیز نوشته اند و توجه گروهی قابل توجه را ابتدا در حلقه تخصصی خودشان جلب کرده اند تا به پای تریبون برسند. اما چطور می شود که کسی در ایران یک کتاب نمی نویسد ولی پیاده سازی سخنرانی هایش سالها زمان می برد؟ راز این صعود کهکشانی از ناکجاآباد به تریبونی با بلندگوهای گوشخراش در چیست؟

به گمان نگارنده موضوع در همین فرهنگ شفاهی است،‌اینکه کسی از بچگی پای منبر بزرگ می شود و کلاس درس را هم بر اساس منبر و مکتب خانه اداره می کنند، درست است که خلاقیت را در کودک نابود می کند،‌ولی به شکلی متناقض، یک منبر روی تمام عیار هم تولید می کند. انسان توان تقلیدی بسیار بالایی دارد به شکل ذاتی، ولی آفرینش کیفیتی بالقوه و پرورشی است. برای همین است علی رغم میلیون ها ساعت موعظه، اتفاق خاصی در مملکت نمی اوفتد. فرهنگ کتبی اولین قدم در نزدیک شدن به عقل مدرن است.

این مطلب با تغییر جزیی در تیتر، پیشتر در خودنویس منتشر شده است.

Advertisements

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: