جدیت شوخی

تا ساعاتی دیگر، مطابق اعلام پیشین وبلاگ رسمی گوگل ریدر، این سرویس اجتماعی در شبکه گوگل پلاس ادغام می شود. واقعیت این است که ظاهرا تنها قرار است بخش دوستی ها و همین طور کامنت گذاری از گوگل ریدر حذف شده و به گوگل پلاس هدایت بشود، و مطابق نوشته، گوگل ریدر هم چنان به عنوان یک سرویس خوراک خوان (فید خوان) به فعالیت ادامه خواهد داد، اگرچه می شود حدس زد که قابلیت اشتراک گذاری از داخل گوگل ریدر در گوگل پلاس و قابلیت های این چنینی اضافه بشوند. با انتشار خبر در شبکه ایرانی گوگل ریدر، یا همان چه ساکنین اش گودر می نامند، واکنش  جالبی از گودری ها دیدم که دست مایه این نوشته شد: قابلیت تبدیل یک وضعیت تراژیک، به کمیک.

پیشاپیش بگویم که به برکت انقلاب اسلامی، پیاده کردن اسلام اصیل، یعنی ممنوعیت هر نوع خنده، باعث از ریشه در آوردن هر وجهی از طنز و کمدی در فرهنگ عامه شد. یک دهه بعد، نشریه گل آقا، اولین قدم هر چند لرزان به سوی باز کردن دوباره پای کمدی به عرصه عمومی ایرانیان بود. یک دهه بعد تر، ابراهیم نبوی هدایت کننده جریانی بود که طنز سیاسی را بازگشایی کرد، با تمام اینها روند باز کردن غل و زنجیر از دست و پای طنز، یک جایی متوقف ماند. این توقف ارتباط چندانی به باورهای شخصی آفرینندگان اش نداشت، اگرچه گل آقا از نزدیکان رهبران مذهبی ایران بود و ابراهیم نبوی هم چنان مسلمان پروپاقرص است. این دیوار مصنوعی، همین طور ناشی از محدود بودن رسانه های در اختیار تولیدکنندگان طنز هم نبوده است، کما اینکه معروف ترین برنامه طنز این روزها، پارازیت، با اینکه از رسانه یک دولت سکولار پخش می شود، اما تلاش فراوانی دارد که اثبات کند اگرچه این آخوندها بدهستند ولی خدا و پیغمبری هست (از زبان مدیر پروژه های ناسا که صراحتا می گوید مذهبی نیست، به زور لفظ اسپریچوال را استخراج می کنند و از زبان میهمان دیگری که عمری در راه رسوا کردن شریعت مقدس اسلام تلاش کرده ضمانت کلامی می گیرد که کارش توهین به مذهب نیست) و به شهادت مجریان اش خط قرمزی در طنزپردازی دارد که مقدسات است. نهایتا اینکه این توقف، ناشی از ناپذیرایی مخاطب برای سوژه های دست نایافتنی تر طنز هم نبود، اگرچه می شود تخمین زد که امروز هم اکثریت مردم باور دارند که بعضی چیزها مقدس اند و از حیطه طنز مصون.

گودر اما فضایی به وجود آورد که برای اولین بار، کمدی یا طنز، به آزادی کامل رسید. نقد دین، آن هم با زبانی کمیک، امری ناآشنا برای ایرانیان نیست، شعرای کلاسیک ایران تعصبات دینی را بارها دست مایه هجو و هزل قرار داده اند و تا ایرج میرزا، مرسوم بود که مذهب هم از نیش طنز در امان نباشد. اما بعد از انقلاب اسلامی، گودر اولین جایی ست که کمدی، دین اش را به دین ادا می کند. برای مثال کافی ست نگاه کنید که مطالب دین ستیزانه، یا نوشته هایی ضدمذهبی، بردی نزدیک به صفر در این فضا دارند، در حالی که شوخی و بازی های کلامی با مقدسات مذهبی که مستند شدن اش در یک نشریه مهجور می تواند دایناسورهای قم را بیدار کند و حکم به مرگ نویسنده اش بدهد، کمترین مخالفت را در گودر بر می انگیزند. همان کسانی که نوشته های ضدمذهبی را انتخاب منفی می کنند، بدون خنده  و اشتراک گذاری از کنار شوخی های کفرآمیز رد نمی شوند. شخصا مطالعه ام درباره زبان شناسی و همین طور طنزشناسی محدود است، اما قدرت بی نظیر طنز را دست کم نمی گیرم. سقراط توصیه می کرد که شهروندان مرتب کمدی و تراژدی ببینند تا پالایش روان پیدا کنند، اما به نظر می رسد قابلیت طنز فراتر از این موضوع است. طنز پادزهر تعصب است. مردمانی که نتوانند شوخی با هر کدام از باورهایشان را تحمل کنند، بلوغ اجتماعی را تجربه نخواهند کرد و به راحتی طعمه فرصت طلبی سیاست مداران خواهند شد. گودر محیطی بود که همه جور تعصبی به راحتی مورد تمسخر و دست مایه طنز قرار می گرفت. از پروپاگاندای بی مایه جمهوری اسلامی، تا باورهای مرکزی شریعت اسلام، تا حتی افکار نواندیشان دینی.

از آوردن نمونه ها می گذرم و به احترام لحظات پرشماری که نویسندگان گودری لبخند بر لبان من آوردند، می ایستم. گودر به نگاه من فرصتی فراهم آورد که شوخی با مقدسات مان را جدی بگیریم.

پی نوشت: می بایست بگویم که اینها یک جور تندنویسی است و از این بابت از خواننده ام پوزش می خواهم. همین طور بگویم که خبر بسته شدن عنقریب وب سایت جرس به دلیل عدم حمایت مالی هم می توانست دست مایه یک یادداشت بشود، بخت گودر بیشتر بود، فرصتی بود درباره آن هم خواهم نوشت.

Advertisements

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: